VAT-26 i 100% odliczenia VAT od samochodu osobowego. Kompletny przewodnik 2026 i kontrole z użyciem kamer.
17 września 2026
Pełne odliczenie VAT od samochodu osobowego to jedna z najbardziej kuszących, a zarazem najbardziej ryzykownych decyzji w firmie. Różnica między 50% a 100% odliczenia przy zakupie, leasingu i paliwie to w ciągu kilku lat często kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych. Warunek jest jednak bezwzględny: auto ma służyć wyłącznie działalności. Nie „głównie” i nie „w 99%”.
Do tej pory kontrola sprowadzała się zwykle do przejrzenia kilometrówki i regulaminu. To się zmienia. Od połowy 2026 roku obserwujemy wyraźnie wzmożone kontrole samochodów, od których przedsiębiorcy odliczają 100% VAT. Urzędy skarbowe zestawiają ewidencje przebiegu z danymi z kamer rozpoznających tablice rejestracyjne. W tym przewodniku zbieramy wszystko, co trzeba wiedzieć o VAT-26, i pokazujemy, w jakich sytuacjach samochód przestaje być „wyłącznie firmowy”.
Spis treści
1. 50% czy 100%: od czego zależy odliczenie
2. Kiedy 100% VAT bez VAT-26 i kilometrówki
3. Trzy warunki pełnego odliczenia dla osobówki
4. VAT-26 krok po kroku: kto, kiedy, jak
5. Co musi zawierać ewidencja przebiegu pojazdu
6. Kiedy samochód przestaje być „wyłącznie firmowy”
7. Kamery ANPRS jako nowe narzędzie fiskusa
8. Skutki utraty prawa do 100% VAT
10. Jak działamy: przykład z naszego biura
50% czy 100%: od czego zależy odliczenie
Ustawa o VAT przyjmuje prostą zasadę wyjściową. Od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, czyli pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, odliczasz 50% VAT. Ograniczenie obejmuje praktycznie wszystkie wydatki samochodowe:
Pełne, 100-procentowe odliczenie jest wyjątkiem. Przysługuje wtedy, gdy konstrukcja pojazdu wyklucza użycie go do celów prywatnych albo czyni takie użycie nieistotnym, oraz wtedy, gdy podatnik wykorzystuje samochód wyłącznie do działalności gospodarczej i spełnia warunki dokumentacyjne.
Kiedy 100% VAT bez VAT-26 i kilometrówki
W kilku sytuacjach nie składasz VAT-26 i nie prowadzisz ewidencji przebiegu. Dotyczy to przede wszystkim:
Dobra wiadomość dla właścicieli aut z przegrodą
Ustawa przewiduje, że spełnienie wymogów konstrukcyjnych przez takie auta stwierdza się na podstawie dodatkowego badania technicznego w okręgowej stacji kontroli pojazdów, potwierdzonego zaświadczeniem, oraz adnotacji w dowodzie rejestracyjnym. Najwyższy Sąd Administracyjny w wyroku z 21 kwietnia 2023 r. (I FSK 337/20) uznał jednak, że brak tych dokumentów nie przekreśla prawa do pełnego odliczenia, jeśli pojazd faktycznie spełnia wymogi. Po tym wyroku Dyrektor KIS zmienił wcześniejszą interpretację. Mimo to zalecamy badanie i adnotację, bo to najprostszy dowód w razie kontroli.
Trzy warunki pełnego odliczenia dla osobówki
Jeśli Twój samochód nie mieści się w katalogu opisanym wyżej, 100% VAT odliczysz tylko wtedy, gdy auto faktycznie służy wyłącznie firmie i spełnisz trzy warunki formalne.
Zasady używania
Sposób wykorzystywania pojazdu, w tym zasady jego używania, musi wykluczać jazdy niezwiązane z działalnością. Służy temu regulamin albo umowa powierzenia, które określają, kto korzysta z auta, gdzie jest parkowane po pracy, jak prowadzi się ewidencję i jakie konsekwencje grożą za jazdę prywatną. GPS nie jest obowiązkowy, ale urzędy traktują go jako wiarygodne narzędzie nadzoru.
Ewidencja przebiegu
Prowadzisz ją od dnia rozpoczęcia wykorzystywania auta wyłącznie do działalności do dnia zakończenia takiego wykorzystywania, z każdym, nawet krótkim, przejazdem. Szczegóły omawiamy w dalszej części.
Informacja VAT-26
To zgłoszenie do urzędu skarbowego, że dany pojazd służy wyłącznie działalności. Złożenie go po terminie nie odbiera prawa do 100% na zawsze, ale przesuwa je w czasie.
VAT-26 krok po kroku: kto, kiedy, jak
Kto składa VAT-26
Podatnik VAT, który wykorzystuje pojazd samochodowy wyłącznie do działalności i z tego powodu musi prowadzić dla niego ewidencję przebiegu. Obowiązek dotyczy aut własnych, leasingowanych, najmowanych i używanych na podstawie innych podobnych umów. Nie składają go przedsiębiorcy, którym nie przysługuje prawo do odliczenia VAT, np. zwolnieni z VAT. Dla nich pełne ujęcie kosztów w PIT nie wymaga ani VAT-26, ani kilometrówki (więcej w części o kosztach w PIT).
Termin
VAT-26 składasz do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym poniesiesz pierwszy wydatek związany z pojazdem, ale nie później niż w dniu przesłania pliku JPK_V7 za ten okres. Jeśli więc wysyłasz JPK wcześniej niż 25., to właśnie ta wcześniejsza data jest Twoim terminem.
Pierwszym wydatkiem jest to zdarzenie, które nastąpi najwcześniej. Może to być zaliczka na zakup auta albo na usługę leasingu czy najmu, pierwsza rata, a przy samochodzie, który już masz w firmie, także zwykłe tankowanie, od którego chcesz odliczać pełny VAT. Zgodnie z objaśnieniami do formularza w kolumnie z datą pierwszego wydatku wpisujesz przy imporcie datę importu, przy aucie wytworzonym datę oddania do używania, przy leasingu i najmie datę przyjęcia w używanie, a przy zaliczce datę jej wpłaty (wtedy w kolumnie z datą nabycia podajesz datę planowaną).
Spóźnienie kosztuje
Jeśli nie złożysz VAT-26 w terminie, pojazd uznaje się za wykorzystywany wyłącznie do działalności dopiero od pierwszego dnia miesiąca, w którym informację faktycznie złożysz. Za wcześniejsze miesiące odliczasz tylko 50%. Jeśli w tym czasie kupiłeś samochód, od zakupu także odliczasz najpierw 50%, a od miesiąca złożenia informacji możesz skorygować to odliczenie w górę, proporcjonalnie do pozostałej części okresu korekty.
Gdzie i w jakiej formie
Informację kierujesz do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla podatnika. Możesz ją złożyć elektronicznie (z kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo danymi autoryzującymi), pocztą lub osobiście. Osobiście da się to zrobić w dowolnym centrum obsługi podatnika, czyli w każdym urzędzie skarbowym z wyjątkiem urzędów wyspecjalizowanych. Obecnie obowiązuje wersja (2) formularza, określona rozporządzeniem z 28 września 2021 r.
Co wpisujesz
Aktualizacja VAT-26
Gdy zmieniasz sposób wykorzystywania auta, np. zaczynasz jeździć nim także prywatnie, musisz zaktualizować informację najpóźniej do końca miesiąca, w którym dokonałeś zmiany. Za zmianę wykorzystywania organy uznają również sprzedaż samochodu. Serwis biznes.gov.pl zaleca, by w takim przypadku złożyć aktualizację najpóźniej w dniu sprzedaży, i to rozwiązanie jest najbezpieczniejsze.
Co musi zawierać ewidencja przebiegu pojazdu
Kilometrówka do VAT to nie ta sama ewidencja, którą prowadzi się przy prywatnym aucie rozliczanym stawką za kilometr. Ustawa o VAT wymaga, by zawierała:
Gdy auto udostępniasz osobie, która nie jest Twoim pracownikiem (np. współpracownikowi na B2B), wpis wygląda inaczej. Dokonuje go osoba, która udostępnia pojazd, a obejmuje on kolejny numer, datę i cel udostępnienia, stan licznika w dniu udostępnienia i w dniu zwrotu, liczbę przejechanych kilometrów oraz imię i nazwisko osoby, której udostępniono auto.
Ewidencję możesz prowadzić papierowo lub elektronicznie, także w formie raportu z systemu GPS, jeśli zawiera wszystkie wymagane elementy.
Najczęstsze błędy w kilometrówce
Lakoniczny cel („sprawy służbowe”, „zaopatrzenie”) zamiast konkretnego klienta czy sklepu, brak adresów przy jazdach po jednym mieście, zbiorczy wpis dzienny bez wyszczególnienia odwiedzonych miejsc i tras, dziury w numeracji oraz luki w stanie licznika. Organy kwestionują też raport z GPS, w którym nie ma celu wyjazdu. Nierzetelna ewidencja oznacza w praktyce utratę prawa do 100% VAT.
Kiedy samochód przestaje być „wyłącznie firmowy”
Przepisy wymagają wykorzystywania pojazdu wyłącznie do działalności i nie przewidują żadnego progu tolerancji. Organy podatkowe oceniają przy tym nie tylko to, czy auto faktycznie pojechało w prywatnej sprawie, ale też to, czy przyjęte w firmie zasady rzeczywiście wykluczają taką możliwość. Oto sytuacje, które w praktyce najczęściej odbierają prawo do pełnego odliczenia:
Parkowanie pod domem
To najczęstszy punkt sporny. Dyrektor KIS stoi na stanowisku, że parkowanie auta pod domem pracownika wyklucza 100% VAT. Sądy bywają łagodniejsze i dopuszczają takie parkowanie, gdy wynika ono ze specyfiki działalności, np. z wyjazdów i powrotów z podróży służbowych o różnych porach. Taki wyjątek trzeba jednak umieć udowodnić.
Zakupy po drodze
Wracasz od klienta i zatrzymujesz się w markecie po zakupy do domu? Ten przejazd ma prywatny cel. Nawet jeśli to kilkaset metrów zjazdu z trasy, auto zostało użyte do celów niezwiązanych z działalnością.
Dziecko, lekarz, trening
Odwiezienie dziecka do przedszkola przed spotkaniem, podjechanie na siłownię po pracy czy do przychodni to jazdy w sprawach prywatnych, których nie da się rzetelnie wpisać do kilometrówki jako służbowych.
Weekend i urlop
Auto zarejestrowane w sobotę nad jeziorem, faktura za paliwo ze stacji w miejscowości wypoczynkowej w sierpniu, opłata za autostradę w kierunku gór w piątek wieczorem. To dokładnie te ślady, które urzędnik zestawia z ewidencją.
Auto pożyczone rodzinie
Małżonek jedzie firmowym autem, bo jego samochód jest w serwisie? Syn bierze je na jazdę próbną przed egzaminem? To użytek prywatny osoby, która nie ma nic wspólnego z działalnością.
Wynajem pracownikowi
Nawet odpłatny, jeśli pracownik korzysta z auta do celów prywatnych. Sądy potwierdzały, że takie rozwiązanie wyklucza pełne odliczenie.
Brak realnej kontroli
Jednoosobowa firma, jedyny samochód w domu, kluczyki zawsze przy właścicielu, regulamin, którego nikt nie egzekwuje. Organy wskazują brak kontroli nad sposobem wykorzystania auta jako okoliczność wykluczającą pełne odliczenie.
Najważniejsze
Nie ma czegoś takiego jak „prawie wyłącznie firmowe”. Jeżeli samochód jest używany prywatnie choćby w 1% (jeden weekend, jedne zakupy, jedna jazda członka rodziny), to nie jest wykorzystywany wyłącznie do działalności. Oznacza to ryzyko utraty prawa do 100% VAT za cały okres, którego dotyczy nieprawidłowość.
Kamery ANPRS jako nowe narzędzie fiskusa
ANPRS to Automatyczny System Rozpoznawania Numerów Rejestracyjnych. Odczytuje tablice z obrazu kamer, m.in. miejskiego monitoringu i rejestratorów policyjnych, i zamienia je na dane: numer, datę, godzinę i miejsce. Administracja skarbowa korzysta z niego od końca 2017 roku, dotąd głównie przy zwalczaniu przemytu i wyłudzeń.
W lipcu 2026 r. głośno zrobiło się o przedsiębiorcy z Krakowa, którego urząd skarbowy wezwał do wyjaśnień po porównaniu jego kilometrówki z odczytami kamer. System zarejestrował auto w dniach, w których ewidencja nie wykazywała żadnych przejazdów. To nie jest odosobniony przypadek. Od połowy 2026 roku widzimy w praktyce wzmożone kontrole w tym zakresie, a z sygnałów od innych biur rachunkowych wynika, że dane z kamer pojawiają się również w postępowaniach prowadzonych w innych regionach.
Temat opisała też „Rzeczpospolita” w artykule „Uważaj na wakacyjne wojaże. Fiskus śledzi firmowe samochody” (8 lipca 2026 r.), na który powołujemy się w tej części wpisu. Ministerstwo Finansów, zapytane przez redakcję o kontrole firm odliczających pełny VAT od aut, przyznało, że do weryfikacji rozliczeń korzysta z informacji z różnych baz danych i systemów informatycznych. Cytowana w tekście doradczyni podatkowa potwierdza, że przedsiębiorcy dostają wezwania do przedstawienia kilometrówki, a urząd porównuje ją z odczytami kamer, m.in. na odcinkowych pomiarach prędkości i w punktach poboru opłat. Szczególnie ryzykowne są więc wakacyjne wyjazdy firmowym autem.
Sprawą zainteresował się Rzecznik Praw Obywatelskich. Zwrócił się do szefa KAS o wskazanie podstawy prawnej takiego przetwarzania danych i jego zakresu, powołując się na konstytucyjną ochronę prywatności. RPO nie przesądził jednak, że praktyka jest bezprawna. Warto też pamiętać, że Ordynacja podatkowa pozwala dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Co to oznacza w praktyce
Nie zakładaj, że ewentualny spór o dane z kamer uchroni Cię przed skutkami kontroli. Kamery to tylko jedno źródło. Urząd ma też faktury za paliwo z lokalizacją stacji, opłaty drogowe, mandaty i zdjęcia z fotoradarów, bilety parkingowe czy zeznania świadków. Bezpieczna strategia to taka, w której prywatnych przejazdów po prostu nie ma.
Skutki utraty prawa do 100% VAT
Przykład (uproszczony)
Pani Anna kupiła w marcu 2024 r. samochód za 120 000 zł netto plus 27 600 zł VAT, złożyła VAT-26 i odliczyła cały podatek. Od lipca 2026 r. zaczęła jeździć autem także prywatnie.
Okres korekty trwa od marca 2024 r. do lutego 2029 r. Od lipca 2026 r. do jego końca zostają 32 miesiące. Korekta wynosi: 27 600 zł × 50% = 13 800 zł, a następnie 13 800 zł × 32/60 = 7 360 zł. O tę kwotę pani Anna zmniejsza VAT naliczony w rozliczeniu za lipiec 2026 r. Do końca lipca składa też aktualizację VAT-26, a od paliwa i serwisu odlicza już tylko 50%.
Gdyby jednak urząd ustalił na podstawie kamer, że auto jeździło prywatnie od samego początku, pani Anna musiałaby oddać 13 800 zł z zakupu oraz połowę VAT od wszystkich wydatków eksploatacyjnych z ponad dwóch lat, wraz z odsetkami i z ryzykiem sankcji.
Korekcie wynikającej ze zmiany przeznaczenia podlega wyłącznie VAT od nabycia, importu lub wytworzenia auta. Rat leasingowych i bieżących wydatków nie koryguje się wstecz. Od momentu zmiany po prostu odliczasz od nich 50%. Nie wystawiasz też faktury „na siebie” i nie naliczasz VAT od prywatnych przejazdów.
VAT-26 a koszty w PIT
Status „wyłącznie firmowy” ma znaczenie także dla podatku dochodowego. Gdy samochód osobowy jest wykorzystywany również do celów niezwiązanych z działalnością, 25% wydatków z tytułu kosztów jego używania (np. paliwa, serwisu, nieodliczonego VAT) nie stanowi kosztu podatkowego. Do kosztów trafia więc tylko 75%. Przy aucie wykorzystywanym wyłącznie do działalności możesz ująć 100%. Jeśli jednak jako podatnik VAT nie prowadzisz ewidencji przebiegu wymaganej przez ustawę o VAT, przepisy z góry uznają, że samochód służy także celom prywatnym.
Utrata statusu w VAT uderza więc podwójnie: mniej odliczonego podatku i niższe koszty. Niezależnie od sposobu użytkowania obowiązują natomiast limity wartości samochodu. Od 1 stycznia 2026 r. dla amortyzacji oraz dla opłat z umów najmu i części rat leasingu stanowiącej spłatę wartości auta wynoszą one 100 000 zł, gdy emisja CO₂ silnika spalinowego wynosi co najmniej 50 g/km, 150 000 zł przy emisji niższej i 225 000 zł dla aut elektrycznych i wodorowych. Dotychczasowe limity zachowują samochody wprowadzone do ewidencji środków trwałych do końca 2025 r. Według Dyrektora KIS nie dotyczy to aut w leasingu operacyjnym i najmie, więc nowe limity stosuje się do nich od 2026 r. także przy umowach zawartych wcześniej.
Składki na ubezpieczenie liczone od wartości auta (zasadniczo AC i GAP) zaliczysz do kosztów w proporcji do limitu 150 000 zł. Przy pełnym odliczeniu VAT limity odnoszą się do wartości netto. Więcej o ubezpieczeniu przeczytasz we wpisie Auto w firmie: ubezpieczenie jako koszt?
Kosztów nie da się poprawić tylko od dziś
Jeśli urząd ustali, że ujmowałeś 100% kosztów niezgodnie ze stanem faktycznym, ograniczenie do 75% stosuje się od dnia rozpoczęcia używania danego samochodu, a nie od dnia wykrycia nieprawidłowości.
Jesteś zwolniony z VAT?
Możesz ująć w kosztach 100% wydatków na auto używane wyłącznie w firmie bez składania VAT-26 i bez kilometrówki. Nie zmienia to jednak podstawowego warunku: samochód faktycznie nie może służyć celom prywatnym, a w razie kontroli to Ty musisz to wykazać.
Jak działamy: przykład z naszego biura
Po publikacji tego artykułu odezwał się do nas klient, który odliczał 100% VAT od samochodu. Był pewny swojej decyzji i w 100% przekonany, że auto służy wyłącznie firmie. Po lekturze przeanalizował jednak, jak naprawdę korzysta z samochodu na co dzień, i zmienił zdanie. Od następnego miesiąca zmienia przeznaczenie pojazdu: aktualizuje VAT-26 i przechodzi na odliczanie 50% VAT.
Nie było w tym presji ani straszenia. Był za to sposób pracy, który stosujemy wobec wszystkich klientów:
To nie jest standard
Księgowanie faktur to dopiero początek. Naszym zadaniem jest też dostrzec ryzyko, zanim zamieni się w problem, i dać klientowi czas na spokojną, świadomą decyzję. To nie jest standard. Tak działamy my.
Co zrobić już teraz: lista kontrolna
Samochód firmowy i VAT-26: najczęstsze pytania
Czy jedna prywatna jazda naprawdę odbiera prawo do 100% VAT?
Przepisy wymagają wykorzystywania pojazdu wyłącznie do działalności i nie przewidują progu tolerancji. Dlatego nawet pojedyncze prywatne użycie stanowi realne ryzyko zakwestionowania pełnego odliczenia.
Czy mogę parkować firmowe auto pod domem?
Według Dyrektora KIS parkowanie pod domem wyklucza 100% odliczenia. Sądy dopuszczają wyjątki, gdy wynika to ze specyfiki działalności, ale wymaga to mocnych dowodów i często sporu z urzędem.
Co się stanie, jeśli złożę VAT-26 po terminie?
Pojazd uznaje się za wykorzystywany wyłącznie do działalności dopiero od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożysz informację. Za wcześniejszy okres odliczasz 50% VAT.
Zacząłem używać auta prywatnie. Czy mam wystawić fakturę na siebie?
Nie. Od prywatnych przejazdów nie nalicza się VAT należnego. Trzeba zaktualizować VAT-26 do końca miesiąca, w którym nastąpiła zmiana, od tego momentu odliczać 50% VAT od wydatków eksploatacyjnych, a jeśli auto nabyto z pełnym odliczeniem, skorygować VAT od zakupu.
Czy skarbówka może wykorzystać dane z kamer?
Urzędy już zestawiają kilometrówki z odczytami systemu ANPRS. Rzecznik Praw Obywatelskich zapytał KAS o podstawę prawną tej praktyki, ale do czasu ewentualnych rozstrzygnięć trzeba liczyć się z tym, że takie dane będą używane w kontrolach.
Podstawa prawna i źródła
Art. 2 pkt 34, art. 86a, art. 90b oraz art. 112b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 775 ze zm., wersja obowiązująca od 1 kwietnia 2026 r.).
Art. 23 ust. 1 pkt 4, 46a, 47 i 47a oraz ust. 5a, 5c, 5f, 5g i 5h ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm., wersja obowiązująca od 10 września 2026 r.).
Rozporządzenie Ministra Finansów z 27 marca 2014 r. w sprawie pojazdów samochodowych uznawanych za wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika (Dz.U. poz. 407) oraz rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 28 września 2021 r. w sprawie wzoru informacji o pojazdach samochodowych wykorzystywanych wyłącznie do działalności gospodarczej (Dz.U. poz. 1790).
Art. 180 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
Wyroki: z 11 kwietnia 2017 r. (I FSK 1721/15), z 18 stycznia 2018 r. (I FSK 490/16), z 6 marca 2018 r. (I FSK 790/16) i z 21 kwietnia 2023 r. (I FSK 337/20). Interpretacja Dyrektora KIS z 30 sierpnia 2023 r. (0111-KDIB3-1.4012.465.2023.2.ICZ), pismo Dyrektora KIS z 24 sierpnia 2023 r. (0115-KDIT1-2.4012.313.2019.7.S.DP) oraz interpretacja Dyrektora KIS z 8 kwietnia 2026 r. dotycząca limitu przy leasingu operacyjnym.
Oficjalny opis procedury: biznes.gov.pl, Informacja o pojazdach wykorzystywanych do działalności gospodarczej (VAT-26).
W części o kontrolach z użyciem kamer powołujemy się na artykuł: „Uważaj na wakacyjne wojaże. Fiskus śledzi firmowe samochody”, Rzeczpospolita, 8 lipca 2026 r.
Stan prawny na 17 września 2026 r.
Przeczytaj też
Auto w firmie: ubezpieczenie jako koszt?
Kasa fiskalna: kiedy jest obowiązkowa, a kiedy możesz z niej zrezygnować?
KSeF: jak wdrożyć i korzystać z Krajowego Systemu e‑Faktur w firmie
Diana Perzyna
Właścicielka biura rachunkowego PRACOWNIA PODATKOWA w Białymstoku. Od 2017 roku wraz z zespołem prowadzi księgowość ponad 100 firm, głównie jednoosobowych działalności i mikroprzedsiębiorstw. O podatkach pisze tak, jak tłumaczy je klientom: prosto i konkretnie.